أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
308
آثار الباقيه ( فارسى )
مانى نقاش و سرانجام كار او مانى شاگرد فادرون است و مذاهب ثنويه و مجوس و نصارى را مىشناخت سپس ادعاى نبوت كرد و در آغاز كتاب خود كه به شاپورگان معروف است و آن كتاب را براى شاپور پسر اردشير تأليف كرده چنين مىگويد : اصول عقايد و اعمال همان است كه پيغمبران خدا در هر زمان آوردهاند و در بعضى از قرون بدست ( بد ) ببلاد هند فرستاده شده « 1 » و در بعضى ديگر بدست زرتشت به ايران و در پارهاى ديگر از قرنها بدست عيسى به مغرب زمين سپس دوره اين نبوت شد و بدست من كه مانى هستم در اين قرن اخير به زمين بابل اين دين و اين شريعت بيامد و در انجيلش كه بيست و دو باب است و مطابق حروف ابجد وضع كرده چنين پنداشته فارقليط كه مسيح به دو مژده مىدهد اوست و او خاتم پيغمبران است و مطالبى كه مانى در هستى عالم و هيئت جهان گفته با براهين مخالف است و مردم را به عالم نور و انسان قديم و روح الحيوة دعوت كرده و به قدم نور و ظلمت و ازليت اين دو اصل قايل شده و ذبح حيوانات و ايذاء آتش و آب و نباتات را حرام نموده و قواعد و نواميسى وضع كرده كه صديقون كه ابرار و زهاد مانويهاند بر خود فرض و واجب مىدانند و اين نواميس و قوانين از اين قبيل است : ايثار درويشى و قلع و قمع حرص و شهوت و كنارهگيرى از دنيا و زهد در جهان و اتصال روزه به روزه ديگر و صدقه در حدود توانايى و جز قوت يك روز نگذاشتن ، پس انداختن چيزى حرام است و ترك مجامعت و پيوسته در طوف جهان گرديدن و رسوم ديگرى كه بر سماعين « 2 » يعنى اتباع و پيروان خود واجب كرده است از قبيل تصدق به ده يك دارايى و روزهى هفت يك عمر و اقتصار بر يك زن و
--> ( 1 ) - مقصود از بد بودا مىباشد و بد در كلمات عرب هم به معناى بت هم آمده چنان كه ابو العلاء معرى در ذم دنيا مىگويد . و القلب من اهوائه عابد * ما يعبد الكافر من بده ( 2 ) - سماع يعنى بسيار شنوا و نيوشا كه در تازى نغوشا شده .